ဆောင်းပါး

၂၀၁၅ တစ်နိုင်ငံလုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနှင့် ရှမ်းနိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲ

နအဖ အစိုးရလက်ထက် ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်ခင်မှာပဲ ၂၀၀၈ အခြေခံဥပဒေကို အပြီးသတ်ရေးဆွဲနိုင်ခဲ့ပါ သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လမှာတော့ ဦးသိန်းစိန်ခေါင်းဆောင်သော စစ်ယူနီဖောင်းချွတ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများ၏ အရပ် ဘက် – စစ်ဘက်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သစ်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ အဆိုပါဖြစ်ရပ်များနှင့်အပြိုင် သမ္မတဦးသိန်းစိန် က ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဥ်သစ်တစ်ရပ်ကိုကြေညာခဲ့ပြီး SSPP ၊ RCSS ၊ UWSA နှင့် အခြားတိုင်းရင်းသားလက်နက် ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် တစ်နိုင်ငံလုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများ အဆက်မပြတ်ကျင်းပ ခဲ့သည်။

NCA သည် မရေးဆွဲမီကပင် စိန်ခေါ်မှုပေါင်းများစွာနှင့်ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီး အချေအတင်ပေါင်းများစွာဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကာ အတက်အကျ၊ အပြောင်းအလဲ များခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဦးသိန်းစိန်၏ နောက်ထပ်သမ္မတသက်တမ်း ဆိုသည်ကလည်း မသေချာမရေရာတော့ပါ။ ထို့ကြောင့်လည်း တာဝန်ရှိသူများက ၎င်းတို့သက်တမ်းအတွင်း စာချုပ် အပြီးသတ်လက်မှတ်ရေးထိုးနိုင်ရန် အပူတပြင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။

RCSS နှင့်အခြားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ ၇ ဖွဲ့ကသာ ၂၀၁၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၅ ရက်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးမည့် NCA တွင် ပါဝင်ရန်ပြင်ဆင်ခဲ့ကြပြီး ကျန် EAO များကတော့ ဆုံးဖြတ်ချက်မချမှတ်နိုင်ခြင်းနှင့် မြန်မာစစ်တပ်၏ချန်လှပ်ထားခံရမှုများကြောင့် NCA တွင် ပါဝင်နိုင်ခဲ့ခြင်းမရှိပါ။ စေ့စပ်ညှိနှိုင်းရေးဆွေးနွေးပွဲများ တွင် SSPP ၊ UWSA နှင့် KIO တို့ ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း NCA တွင် ကျေနပ်မှုမရှိသောကြောင့် ပါဝင်လက်မှတ်ရေးထိုး ခြင်း မရှိခဲ့ပါ။

ဤသို့ဖြင့် ကဏ္ဍသစ်တစ်ရပ်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပါတော့သည်။ NCA လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးနောက်ပိုင်း နိုင်ငံအတွင်း ပိုပြီးပွင့်လင်းမြင်သာစွာလုပ်ကိုင်နိုင်ဖို့ မြန်မာစစ်တပ်ထံက ခွင့်ပြုလိုင်စင်ရရှိလိမ့်မည်ဟု RCSS ကမျှော်လင့်ထားခဲ့ ပုံပေါ်သည်။ အတိတ်တစ်ချိန်ကတားမြစ်ခံထားရသော RCSS ၏ရုံးခွဲများ မြို့ပြနေရာများစွာတွင် အမှန်တကယ် လည်း ဖွင့်လှစ်ခွင့်ရရှိခဲ့ပါသည်။ နိုင်ငံတွင်းရှိ ရွေးကောက်ပွဲဝင်နိုင်ငံရေးပါတီများနှင့် စကားပြောခွင့်ရရှိခဲ့သလို အခြားသောနိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းများ ၊ လူမှုအဖွဲ့အစည်းများထံသွားရောက်ပြီး စကားပြောဆိုခွင့်များ RCSS အနေ ဖြင့်ရရှိခဲ့ပါသည်။ RCSS ကသာ ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီမှုကိုလက်မခံခဲ့ပါက ထိုသို့ပြုလုပ်နိုင်ရန် မဖြစ်နိုင်ပါ။

နောက်ပိုင်းနှစ်များမှာတော့ နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် က NCA ကိုဆက်လက်ဦးဆောင်ခဲ့ သည်။ NLD က အစိုးရတာဝန်ယူပြီးနောက်မှာတော့ ဦးသိန်းစိန်ဆောင်ရွက်ခဲ့သော “ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဥ်”ကို NLD အစိုးရက “ပြည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံ – ၂၁ ရာစုပင်လုံ”အဖြစ် ကင်ပွန်းသစ်တပ်ခဲ့ပြီး ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက်များ ရယူခဲ့လေသည်။ သို့သော်လည်း SSPP အပါအဝင် အခြား EAO များကို NCA တွင် ပါဝင် လက်မှတ်ရေးထိုးရန် NLD အနေဖြင့် စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့ခြင်းမရှိပါ။ NLD အစိုးရဖြစ်နေစဥ်ကာလအတွင်း နောက်ထပ် ၂ ဖွဲ့ ကိုသာ NCA တွင်ပါဝင်ရန်စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို ၂ ဖွဲ့မှာ မွန်ပြည်သစ်ပါတီနှင့် လားဟူဒီမိုကရက်တစ် အစည်းအရုံးတို့ဖြစ်ကြပြီး စုစုပေါင်း ၁၀ ဖွဲ့ဖြစ်လာခဲ့သည်။

NCA သည်လည်းပဲ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်တည်ငြိမ်ရေးခေတ်သစ်တစ်ခုကိုယူဆောင်ပေးရန် ပျက်ကွက်ခဲ့ပါသည်။ အထူး အားဖြင့် TNLA၊ MNDAA နှင့် AA တို့ကို မြန်မာစစ်တပ်က NCA ကချန်လှပ်ထားခဲ့သဖြင့် အတားအဆီးတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် နိုင်ငံတစ်ဝှမ်းလုံးတွင်ဖြစ်ပွားနေသည့် ပဋိပက္ခများသည်လည်း အဆုံးသတ်သွားခြင်း မရှိခဲ့ပါ။ အထူးသဖြင့် ကချင် ၊ ရခိုင်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတို့တွင်ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေ ခံဥပဒေအရကျင်းပမည့် ရွေးကောက်ပွဲကို အကြောင်းပြလမ်းခင်းပြီး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ လက်နက်ချရန် မြန်မာစစ်တပ်က ရန်လိုသောသဘောထားဖြင့် စဥ်ဆက်မပြတ်တောင်းဆိုခဲ့ပါသည်။ EAO များကို နယ်ခြားစောင့်တပ် (BGF) အဖြစ်ပြောင်းလဲပစ်ရန်က မြန်မာစစ်တပ်၏ နည်းဗျူဟာအစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး အကယ်၍ လက်နက်ချဖို့ EAO များက ဆက်လက်ငြင်းဆန်နေမည်ဆိုလျှင်လည်း မြန်မာစစ်တပ်က ဖိအားပေးမှုများ အရှိန်မြှင့်လုပ်ဆောင်ရန်ရည်ရွယ်ထားခဲ့သည်။

BGF များအဖြစ်အသွင်ပြောင်းရန် ပစ်မှတ်ထားခံခဲ့ရသော EAO များကြားတွင် SSPP သည်လည်း အပါအဝင်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ပြင်းထန်သောဖိအားများကြောင့် အဖွဲ့အတွင်း သဘောထားကွဲလွဲမှုများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ပါတီခေါင်းဆောင် ပိုင်းများအကြား ဆွေးနွေးမှုများမအောင်မြင်သောကြောင့် SSPP ၏ တပ်မတော်ဖြစ်သော SSA ၏ တပ်မဟာ ၃ နှင့် ၇ တို့ ဒေသခံပြည်သူ့စစ်များအဖြစ်အသွင်ပြောင်းသွားခဲ့ကြပြီး တပ်မဟာ ၁ တစ်ခုတည်းသာ SSPP/SSA ၏ မူလဖွဲ့ စည်းပုံအတိုင်း ကျန်နေရစ်ခဲ့တော့သည်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် သီပေါအခြေစိုက် SSA ၏ စိန်ကျော်တပ်စခန်း နှင့် ကွန်ဟိန်းအခြေစိုက် ကာလိတပ်စခန်းတို့ သည်လည်း ပြည်သူ့စစ်အဖြစ်ပြောင်းလဲသွားခဲ့ပြီး ကျောက်မဲအခြေစိုက် တပ်စခန်းတစ်ခုကိုတော့ ဖျက်သိမ်းခဲ့ရ သည်။ SSPP ၏ဌာနချုပ်ကို ကျေးသီး မြို့နယ်တွင်းရှိ ဝမ်ဟိုင်းတွင် အမာခံအဖြစ်ထားရှိခဲ့သည်။ SSPP/SSA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာစစ်တပ်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲခဲ့သော်ငြား ပြည်သူ့စစ်အဖြစ်အသွင်ပြောင်းရန် ငြင်းဆန်ခဲ့ သောကြောင့် ဝမ်ဟိုင်းကိုသိမ်းပိုက်နိုင်ရန် မြန်မာစစ်တပ်၏ကြီးမားသောထိုးစစ်များကို ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရ သည်။ ဖြစ်ပွားခဲ့သောတိုက်ပွဲများ အဆမတန်ပြင်းထန်ခဲ့ကြောင်း SSPP ခေါင်းဆောင်များ အမှတ်ရနေတုန်းပင် ဖြစ် ၏။ သို့သော် နောက်ဆုံးတော့လည်း SSPP သည် ၎င်းတို့ဌာနချုပ်ကို ကောင်းမွန်စွာကာကွယ်နိုင်ခဲ့ပါသည်။

လက်ရှိအချိန်မှာလည်း SSPP အပေါ်တွင် ကြီးမားသောဖိအားများရှိနေဆဲသာဖြစ်၏။ နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေသကဲ့သို့ SSA ၏တပ်မဟာ ၁ အနေဖြင့်လည်း တစ်ချိန်ကထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သော ကျယ်ပြန့် သည့်နယ်မြေများတွင် အုပ်ချုပ်ရေး၊ စည်းရုံးရေးနှင့် တပ်အင်အာားဖြန့်ကျက်ချထားနိုင်ရေးတို့အတွက် ကြီးမား သောစိန်ခေါ်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရလေသည်။ ဤနေရာတွင် မှတ်သားစရာအနည်းငယ်ရှိပါသည်။ ထိုအချက်မှာ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း လားရှိုး၊ သိန္နီ၊ မူဆယ်နှင့် နမ့်ခမ်းမြို့နယ်များရှိလူငယ်အများအပြားက ထိုင်းနိုင်ငံနယ်စပ်ရှိ RCSS ကိုထောက်ပံ့ကူညီရန်အတွက် အာရုံကျလာကြပြီး ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းသို့သွားရောက်ကာ RCSS တွင် စစ်မှု ထမ်းခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု – နိုင်ငံရေးအရှိန်က ပြောင်းလဲနေပြီလည်းဖြစ်သည်။

NCA လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီးနောက် ဖော်ပြပါအချက်အလက်များအားလုံးကဖော်ပြနေသည်မှာ တစ်ချိန်က SSNA ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင်ရှိခဲ့သော ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းရှိနယ်မြေများကို RCSS ခေါင်းဆောင်မှုအောက်သို့ပြောင်းရွှေ့ ရန် တွန်းအားပေးမှုတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပုံပေါ်သည်။ တရုတ် – မြန်မာကုန်သွယ်ရေးတွင် စီးပွားရေးကြီးထွားလာနေမှု အလားအလာများနှင့် မန္တလေး – မူဆယ်အမြန်လမ်းတလျှောက် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကောင်းမွန်လာမှုတို့ ကြောင့် တရုတ်နှင့်ဆက်ဆံရေးအရေးကြီးပုံကို  MTA လက်နက်ချပြီးနောက်ပိုင်းတွင်မှ RCSS ခေါင်းဆောင်များ သဘောပေါက်လာခဲ့သည်။ အဆိုပါနည်းဗျူဟာကို အရှိန်မြှင့်ရန်အတွက် RCSS ခေါင်းဆောင်များက ယခင် SSNA ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သော RCSS ပိုင်နယ်မြေများကို ဝင်ရောက်ထိန်းချုပ်ဖို့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချခဲ့လေသည်။ အဆိုပါဆုံးဖြတ် ချက်နှင့်ပတ်သက်ပြီး လေ့လာသုံးသပ်သူတချို့ကတော့ ရဲတင်းသောလှုပ်ရှားမှုတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။

နောက်ပိုင်းဖြစ်ပျက်ခဲ့သော အဖြစ်အပျက်များနှင့်ပတ်သက်ပြီး သဘောထားကွဲလွဲမှုများတော့ရှိပါသည်။ ပထမ အဆင့်ဖြစ်သည့် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းမှ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းသို့ RCSS ၏စည်းရုံးရေးနှင့် တပ်များပြောင်းရွှေ့ရေး ကိစ္စရပ်များတွင် SSPP ခေါင်းဆောင်များ၏ သဘောတူညီမှုကို ရယူခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ ကနဦးကာလ RCSS တပ်များဖြန့်ကျက်မှုတွင် RCSS သည် SSPP ၏မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များဖြစ်ကြသော TNLA အပြင် KIO နှင့်ပါ ကောင်းမွန်သောဆက်ဆံရေးတည်ဆောက်ထားနိုင်ခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။  ယင်းအချက်မှာ မှတ်သားဖွယ်ရာပင် ဖြစ် ၏။ အဆိုပါအခြေခံကတဆင့် RCSS တပ်ဖွဲ့များသည် မိုင်းကိုင်မြို့နယ်တွင်တပ်စွဲပြီး ကျောက်မဲ၊ သီပေါနှင့် နမ္မတူ မြို့များအထိ တပ်ဖြန့်လာနိုင်ခဲ့သလို သီပေါမြို့နယ်အတွင်း အခိုင်အမာတပ်စွဲထားနိုင်ခဲ့သည်။

မည်သို့ပင်ဖြစ်စေကာမူ အဆိုပါပျားရည်ဆမ်းကာလများက တာရှည်မခံခဲ့ပါ။ RCSS နှင့် SSPP တပ်ဖွဲ့များကြား တိုက်ပွဲများစတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး မတူညီသောတပ်ဖွဲ့များက ကြားဝင်ညှိနှိုင်းပေးခဲ့ပါသော်လည်း ရှမ်းအဖွဲ့အစည်း ၂ ခု ကခေါင်းဆောင်များအကြား သဘောတူညီမှုများမရရှိခဲ့ပါ။ တပ်အင်အားဖြန့်ကျက်နေရာချထားမှု၊ လူသစ်စုဆောင်း မှု၊ ဒေသအုပ်ချုပ်ရေးတို့နှင့်ပတ်သက်ပြီး မဖြေရှင်းနိုင်သောပြဿနာများကြောင့် အဆိုပါအစပျိုးမှုက တဖြည်း ဖြည်းနှင့် ပြင်းထန်သောအငြင်းပွားမှုများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားခဲ့လေတော့သည်။ တင်းမာမှုများ ပိုမိုနက်ရှိုင်းလာ သည်နှင့်အမျှ SSPP အုပ်ချုပ်ရေးခရိုင်အတွင်းကကျေးရွာများရှိ အချို့သောအုပ်ချုပ်ရေးမှူးများကို RCSS ကခန့် ထားသောအုပ်ချုပ်ရေးမှူးများဖြင့် အစားထိုးခဲ့သဖြင့် ဒေသခံလူထုအတွက်လည်း ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးဖြစ်စေခဲ့ပါသည်။ ဒေသခံတွေဘက်ကလည်း ရှမ်းအဖွဲ့အစည်းများဖြစ်ကြသော SSPP သို့မဟုတ် RCSS ကို ထောက်ခံမည်လား၊ ထောက်ပံ့မည်လား ရွေးချယ်ရတော့မည်ဖြစ်သည်။

ဆောင်းပါးရေးသားသူ – ဘုန်းမောင်

Ref: TNI,

ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် အရေးကြီးသည့် သမိုင်းဝင်နေ့တစ်နေ့ဖြစ်သည်။ ပြည်ထောင်စုနေ့ဟူသည်မှာ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် တိုင်းရင်းသားခေါင်းဆောင်များ ပင်လုံစာချုပ် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည့်နေ့ကို အမှတ်ရစေသည့်နေ့ဖြစ်ပြီး၊ တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်မှုနှင့် တန်းတူညီမျှမှုကို အခြေခံ၍ အနာဂတ်နိုင်ငံတည်ဆောက်ရန် ကတိပြုခဲ့ကြသည့်နေ့လည်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ပြည်ထောင်စုနေ့သည် တိုင်းရင်းသားအားလုံး၏ မျှော်လင့်ချက်များ၊ ယုံကြည်ချက်များနှင့် အတူတကွရှေ့ဆက်လိုသော စိတ်ဓာတ်ကို ကိုယ်စားပြုနေသောနေ့ဖြစ်သည်။

သို့သော် ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြေအနေများကို ကြည့်မိလျှင် ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ်နှင့် အတော်လေးကွာဟနေသည်ကို တွေ့မြင်ရသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် မင်းအောင်လှိုင်ဦးဆောင်သည့် တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းယူခဲ့ခြင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေးကဏ္ဍများအားလုံးအပေါ် ပြင်းထန်သော သက်ရောက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

ပထမဦးစွာ နိုင်ငံရေးအရ ပြည်သူများရွေးချယ်ထားသော အစိုးရကို ဖယ်ရှား၍ စစ်အာဏာတည်ဆောက်ခြင်းသည် ဒီမိုကရေစီလမ်းကြောင်းကို ပြတ်တောက်စေခဲ့သည်။ ပြည်သူ့ဆန္ဒနှင့် မကိုက်ညီသော အုပ်ချုပ်မှုစနစ်သည် ပြည်သူနှင့် အစိုးရအကြား ယုံကြည်မှုကို လျော့နည်းစေပြီး နိုင်ငံတော်အတွင်း မတည်ငြိမ်မှုများ တိုးပွားစေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် တိုင်းရင်းသားဒေသများတွင် တိုက်ပွဲများ ပိုမိုပြင်းထန်လာကာ ပြည်ထောင်စုစည်းလုံးညီညွတ်ရေးကို ထိခိုက်စေခဲ့သည်။

ဒုတိယအနေဖြင့် စီးပွားရေးကဏ္ဍတွင်လည်း အာဏာသိမ်းပြီးနောက် နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ လျော့နည်းသွားခြင်း၊ အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းများ ကန့်သတ်သွားခြင်းနှင့် ကုန်ဈေးနှုန်းများ မြင့်မားလာခြင်းတို့ကြောင့် ပြည်သူများ၏ နေထိုင်မှုဘဝ ပိုမိုခက်ခဲလာခဲ့သည်။ ငွေကြေးတန်ဖိုးကျဆင်းခြင်းနှင့် စီးပွားရေးမတည်ငြိမ်မှုများသည် လူလတ်တန်းစားနှင့် ဆင်းရဲနွမ်းပါးသူများအပေါ် အထူးသဖြင့် ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

လူမှုရေးနှင့် ပညာရေးကဏ္ဍများတွင်လည်း သက်ရောက်မှုကြီးမားသည်။ အကြမ်းဖက်မှုများနှင့် မတည်ငြိမ်မှုများကြောင့် လူငယ်များ၏ ပညာရေးဆက်လက်သင်ကြားနိုင်မှု လျော့နည်းလာခဲ့သည်။ လူအများအပြားသည် အိုးအိမ်စွန့်ခွာရပြီး ပြည်တွင်းနေရပ်စွန့်ခွာသူများ တိုးပွားလာခဲ့သည်။ ဤအခြေအနေများသည် ပြည်ထောင်စု၏ အနာဂတ်အတွက် အရေးကြီးသည့် လူသားအရင်းအမြစ်များကို ထိခိုက်စေသည်။

ပြည်ထောင်စုနေ့၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ တိုင်းရင်းသားအားလုံး တန်းတူညီမျှ၍ အပြန်အလှန်လေးစားမှုဖြင့် အတူတကွ နေထိုင်နိုင်သော နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေး ဖြစ်သည်။ ယနေ့အခြေအနေများသည် ထိုရည်ရွယ်ချက်နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်နေကြောင်း မျက်မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ပြည်ထောင်စုနေ့ကို ကျင်းပရာတွင် သမိုင်းအမွေအနှစ်ကိုသာ မရည်ညွှန်းဘဲ၊ စည်းလုံးညီညွတ်မှု၊ တရားမျှတမှုနှင့် ပြည်သူ့ဆန္ဒကို လေးစားသော အနာဂတ်တည်ဆောက်ရေးအတွက် အားလုံးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရမည့် လိုအပ်ချက်ကို ပြန်လည်စဉ်းစားသင့်သည်။

ပြည်ထောင်စုနေ့သည် အထိမ်းအမှတ်နေ့တစ်နေ့သာမက၊ တိုင်းရင်းသားညီညွတ်မှုနှင့် ဒီမိုကရေစီတန်ဖိုးများကို ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းရန် သတိပေးသည့်နေ့တစ်နေ့လည်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနာဂတ်ကောင်းမွန်ရေးအတွက် ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ်ကို ပြန်လည်ခိုင်မာစေရန်နှင့် တန်းတူညီမျှမှုကို အခြေခံသော နိုင်ငံရေးစနစ်တစ်ရပ် တည်ဆောက်နိုင်ရန် အရေးကြီးလှသည်။

ပွင့်လင်းရာသီရောက်လာတာနဲ့အမျှ ရခိုင်ကလယ်သမားတွေမှာ စပါးရိတ်သိမ်းပြီးချိန်ကာလတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ရိတ်သိမ်းထားတဲ့ စပါးတွေကိုလည်း လယ်သမားတွေမှာ ပြန်လည်ရောင်းချတဲ့အခါ စျေးကောင်းမရတာကြောင့် အရှုံးပေါ်နေကြရတယ်လို့လည်း လယ်သမားတွေက ပြောပါတယ်။

ရခိုင်ပြည်မှာ စပါးစိုက်ပျိုးမှုဧက ၁၂ သိန်းခန့်ရှိရာကနေ တိုက်ပွဲတွေကြောင့် စပါးစိုက်ပျိုးမှုဧက ထက်ဝက်လောက်လျှော့ကျသွားခဲ့ရပြီး စိုက်ပျိုးထားတဲ့စပါးတွေမှာလည်း စျေးကောင်းမရတာကြောင့် လယ်သမားတွေမှာ အခက်တွေ့နေကြရတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော်ကြာ လယ်လုပ်ကိုင်ခဲ့တဲ့ လယ်သမား ဦးစိန်မြဟာလည်း အခုနှစ်စပါးစိုက်ပျိုးရာသီမှာ အလုပ်သမားစရိတ်တွေကြီးမားတာ၊ ဓာတ်ဆီစျေးနှုန်းတွေမြင့်တက်တာ၊ လယ်ထွန်စက်ပစ္စည်းတွေ စျေးမြင့်တက်တာနဲ့ ဓာတ်မြေသြဇာစျေးနှုန်းတွေ စျေးကြီးတာတွေကြောင့် လက်ကိုထက်ဝက်ခန့်လျှော့ချကာ စိုက်ပျိုးခဲ့ရတယ်လို့လည်း ပြောပါတယ်။

“မြေဆီတွေကို လယ်သမားတွေက မဝယ်နိုင်တော့ အခက်အခဲတွေဖြစ်ခဲ့ရပါတယ်။ လယ်ကို စက်နဲ့ထွန်တဲ့သူရှိသလို၊ နွားနဲ့ထွန်တဲ့သူတွေလည်း ရှိပါတယ်။ စက်နဲ့လယ်ထွန်တဲ့သူတွေမှာတော့ စက်တစ်ခုပျက်စီးသွားပြီးလို့ စက်ရှင်ကတင်ပြလာရင် အဲဒီပစ္စည်းတွေကို မဝယ်နိုင်ပါက လယ်ကမထွန်ရဘူး ဖြစ်သွားပါတယ်။ စက်ရှင်နဲ့ ညှိပြီးတော့မှ လယ်တစ်ဧကို ဘယ်လောက်ဆို ဘယ်လောက်ပေးရမယ်ဆိုပြီးတော့ လုပ်ကြတာရှိပါတယ်။ စက်ခမပေးနိုင်တဲ့သူတွေဆိုရင် စပါးပေါ်ပြီးမှ ပြန်လည်ဆပ်ရပါတယ်။ လိုက်လို့က မမှီပါဘူး။ မြေဆီကိုတော့ ကယ်ဆယ်ရေးပေးတာရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့လည်း လိုအပ်တဲ့မြေဆီကိုတော့ ရတာမရှိပါဘူး။ မြေဆီတစ်အိတ်ကိုတော့ ၁ သိန်းနဲ့ ၄ သောင်းလောက်ပေးရပါတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာလည်း ဝယ်နိုင်တဲ့သူက ဝယ်နိုင်ပါတယ်။ မဝယ်နိုင်တဲ့သူတွေက မဝယ်နိုင်ကြပါဘူး။ လယ်လုပ်လို့ ထမင်းငတ်သွားတဲ့သူတွေလည်း ရှိပါတယ်။ လယ်လုပ်လို့ တော်ရုံတန်ရုံ စားရတဲ့သူတွေလည်း ရှိပါတယ်”

ဦးစိန်မြဟာ အရင်က လယ်ဧက ၂၀ ကျော်လောက်လုပ်ကိုင်နိုင်ခဲ့ပေလည်း အခုလက်ရှိ လယ်လုပ်ရာမှာတော့ ကုန်ကျစရိတ်တွေ စျေးမြင့်တက်နေတာကြောင့် လျှော့ချကာ လယ်ဧက ၁၀ ကျော်လောက်သာ လုပ်ကိုင်နိုင်ခဲ့တယ်လို့လည်း သိရပါတယ်။

စပါးစိုက်ပျိုးဖို့အတွက် ဓာတ်မြေသြဇာသုံးရတဲ့အပိုင်းမှာလည်း တစ်အိတ်ကို ငွေကျပ် ၃ သိန်းကျော်ကနေ ၁ သိန်းခွဲဝန်းကျင်တန်ဖိုးရှိတဲ့ မြေဆီအိတ်တွေကိုပဲ အသုံးပြုရတယ်လို့ လယ်သမားတွေက ဆိုပါတယ်။

ပြည်မဖက်ကလာတဲ့ ဓာတ်မြေသြဇာစျေးနှုန်းမှာ တစ်အိတ်ကို ငွေကျပ် ၃ သိန်းကျော်ရှိပြီး စပါးအထွက်နှုန်းကောင်းပေမဲ့လည်း တန်ဖိုးမြင့်တက်နေတာကြောင့် ဝယ်ယူမသုံးစွဲနိုင်ကြဘူးလို့လည်း သိရပါတယ်။

ဒါကြောင့် အိန္ဒိဖက်ကလာတဲ့ မြေဆီ၊ မြေသြဇာတွေကိုပဲ အသုံးပြုနေရကာ တန်းဖိုးမှာလည်း ဓာတ်မြေသြဇာတစ်အိတ်ကို ငွေကျပ် ၁ သိန်း ၄ သောင်းကျပ်သာ ရှိတယ်လို့လည်း လယ်သမားတစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ဦးစိန်မြက ဆက်ပြောပါတယ်။

“မြေသြဇာသုံးစွဲရတဲ့အပိုင်းမှာ ကျနော်တို့လယ်သမားတွေကို လယ်သမားအဖွဲ့အစည်းတွေက သိပ်ကူညီတာတော့ မရှိပါဘူး။ ဆိုင်တွေကပဲ ဖြစ်သလို ဝယ်ယူသုံးရပါတယ်။ သူတို့က ၃ သိန်းတောင်းရင် သုံးသိန်းပေးရပါတယ်။ သုံးသိန်းခွဲတောင်းရင် သုံးသိန်းခွဲပေးရပါတယ်။ ဒီနှစ်မှာဆိုရင် စျေးအနိမ့်ဆုံးလို့ ပြောရပါမေ အိန္ဒယဖက်ကလာတဲ့ မြေဆီတစ်အိတ်ကို ၁ သိန်းနဲ့ ၄ သောင်းကျပ်ပေးရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့လည်း ကျနော်တို့အရင်ခါ ကြဲနေတဲ့ ကောမတ်မြေသြဇာလောက်တော့ အာနိသင်နည်းပါတယ်။ အာနိသင်နည်းရင်လည်း မကြဲလို့ကမရပါဘူး၊ ကြဲရပါတယ်”

လက်ရှိလယ်သမားတွေမှာ စပါးစျေးနှုန်းတွေ မကောင်းတာကြောင့် ရိတ်သိမ်းထားတဲ့ စပါးတွေကိုပဲ စုဆောင်းထားရကာ စျေးကောင်းရတဲ့အချိန်နဲ့ ဝယ်သူတွေရှိလာမှပဲ ရောင်းချဖို့ပြင်ဆင်နေကြတယ်လို့လည်း သိရပါတယ်။

အဲဒီလို စုဆောင်းထားတဲ့ စပါးတွေကပဲ လယ်သမားတွေဟာ စပါးစိုက်ပျိုးတဲ့အခါ အသုံးပြုခဲ့ရတဲ့ကုန်ကျစရိတ်တွေ၊ လယ်ထွန်စက်တွေနဲ့ အလုပ်သမားစရိတ်တွေကို ပေးဆောင်ဖို့အတွက် တစ်ချို့ထက်ဝက်လောက်ကိုသာ ရရာစျေးနှုန်း ရောင်းနေရတယ်လို့လည်း နှစ်ပေါင်း ၂၀ ကျော်ကြာ လယ်လုပ်လာခဲ့တဲ့ လယ်သမား ဦးခင်မောင်ရင်က ပြောပါတယ်။

“စပါးဝယ်ယူသူကတော့ ဆန်ချေ (ကောက်ချေ) စပါးတင်း ၁၀၀ ဆိုရင် ၄ သိန်းပေးပါတယ်။ လယ်ပိုင်ရှင်ကမရောင်းနိုင်၊ ပေးတဲ့စျေးနဲ့မကိုက်ဘူး။ ပေါ်ဆန်းမွှေး တင်း ၁၀၀ ဆိုရင်လည်း ၈ သိန်းကျပ်ပေးပါတယ်။ ရောင်းသူကတော့ ၉ သိန်းလိုချင်တယ် ဒါပေမဲ့မရဘူး။ ဆန်ကြီး (ကောက်ကြီး) စပါးတင်း ၁၀၀ ကိုတော့ ၆ သိန်းပေးပါတယ်။ လယ်ရှင်က မရောင်းနိုင်၊ စရိတ်တွေကမကိုက်ဘူး။ အဲတာကို ကြားထဲက လောလောဆယ်ပေးဖို့ အကြွေးရှိတာတွေကိုပဲ အရင်ဆပ်ရပါတယ်။ ဆန်ချေ (ကောက်ချေ) စပါးက ၄ သိန်းဆိုရင်လည်း ၄ သိန်းနဲ့ ရောင်းချလိုက်ရတာရှိပါတယ်။ အကြွေးဆပ်ဖို့အတွက်ပါ”

အခုနှစ်၊ လက်ရှိ ကာလပေါက်စျေးအရ ရိတ်သိမ်းထားတဲ့ စပါးတင်း ၁၀၀ စျေးနှုန်းတွေမှာ ဆန်ချေ (ကောက်ချေ) စပါးဆိုပါက ၄ သိန်း၊ ဆန်ကြီး(ကောက်ကြီး) စပါးဆိုပါက ၆ သိန်း၊ ပေါ်ဆန်မွှေးစပါးဆိုပါက ၈ သိန်းနဲ့ ကောက်ညှင်းစပါးဆိုပါက ၈ ဝန်းကျင်သာ စျေးနှုန်းရှိတယ်လို့လည်း လယ်သမားတွေက ပြောပါတယ်။

တိုက်ပွဲတွေကြောင့် ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်တွေကလည်း စပါးစျေးနှုန်းတွေမှာ ကျဆင်းနေခဲ့ပေမဲ့လည်း ဝယ်သူတွေကရှိနေပြီး အခုနှစ်မှာတော့ စပါးစျေးနှုန်းတွေ ကျဆင်းနေပေမဲ့လည်း ဝယ်သူတွေက မရှိသလောက် နည်းပါးသွားကြတယ်လို့လည်း လယ်သမား ဦးခင်မောင်ရင်က ဆက်ပြောပါတယ်။

“စပါးစျေးနှုန်းတွေက ပြီးခဲ့နှစ်ကနဲ့ စျေးနှုန်းတွေက အတူတူပါ။ ဒါပေမဲ့လည်း ပြီးခဲ့တဲ့တွေက စပါးတွေက ရောင်းချလိုရပါသေးတယ်။ ဒီနှစ်မှာတော့ရောင်းချလို့က မစွန်နိုင်ဘူးဖြစ်နေပါတယ်။ စပါးကရောင်းမချရတော့ လယ်သမားတွေမှာ လယ်တစ်ဧက စိုက်ပျိုးရင် လယ်တစ်ဧကလောက် ရတာရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့လည်း စရိတ်တွေကိုရှင်းလိုက်ရင် မလုံလောက်တော့ဘူး။ မကျန်တဲ့သူတွေမှာ မကျန်ပါဘူး။ အခံရှိတဲ့သူတွေမှာတော့ နည်းနည်းပါးပါးကျန်တာရှိပါတယ်”

ရခိုင်မှာ တိုက်ပွဲတွေကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်က ရခိုင်ဒေသကို ကုန်လမ်း၊ ရေလမ်းပိတ်ပင်ထားတာဟာ လက်ရှိမှာ ၂ နှစ်ကျော် ကြာမြင့်လာခဲ့ပြီးဖြစ်ပြီး ရခိုင်ဒေသခံတွေမှာလည်း လမ်းခရီးပိတ်ပင်ထားတာကြောင့် ကုန်စျေးနှုန်းမြင့်မားတဲ့ ဒဏ်တွေကို အလူးအလဲခံစားရနေပေမဲ့လည်း လယ်သမားတွေမှာတော့ စပါးစျေးကောင်းမရရှိပဲ ဖြစ်နေကြရတာ ဖြစ်ပါတယ်။

တိုက်ပွဲတွေမဖြစ်မီအချိန်က လယ်သမားတွေမှာ စပါးတင်း ၁၀၀ စျေးနှုန်း ဆန်ချေ (ကောက်ချေ) စပါးဆိုပါက ၅ သိန်းခွဲ၊ ဆန်ကြီး(ကောက်ကြီး) စပါးဆိုပါက ၈ သိန်း၊ ပေါ်ဆန်မွှေးစပါးဆိုပါက ၁၀ သိန်းနဲ့ ကောက်ညှင်းစပါးဆိုပါက ၁၀ သိန်းကျော်အထိ စျေးကောင်းတွေ ရရှိခဲ့တာ ရှိတယ်လို့လည်း လယ်သမားတွေက ပြောပါတယ်။

ဒါကြောင့် အခုနှစ်တွေမှာ စပါးတွေစျေးကောင်းမရတာကြောင့် လယ်သမားတွေမှာ လယ်ယာလုပ်ငန်းခွင်ကို စွန့်ခွာကာ တခြားအလုပ်တွေကို ပြောင်းလဲလုပ်ကိုင်ကြတဲ့သူတွေလည်း ရှိတယ်လို့ လယ်သမား ဦးစိန်မြက ဆက်ပြောပါတယ်။

“အဓိကတော့ လယ်သမားတွေမှာ လယ်ကိုမလုပ်တော့ပဲ ငါး၊ ပုဇွန်မွေးမြူတဲ့ တာတွေကိုလုပ်ကိုင်ကြတာရှိပါတယ်။ ပြောရမယ်ဆိုရင် စပါးကတစ်သီးကိုပဲ စားရပါတယ်။ ငါး၊ ပုဇွန်ကကျရင် လတိုင်းလိုလိုရနေတာဖြစ်ပါတယ်။ စပါးစိုက်မဲ့လယ်ကွင်းတွေမှာ တာတွေဖောက်လုပ်ပြီးတော့ လုပ်ကိုင်ကြတာပေါ့။ အဲတာတွေကလည်း ပိုက်ဆံရှိကြတဲ့သူတွေကပဲ လုပ်ကိုင်ကြတာပါ။ ကျနော်တို့ကတော့ ငါး၊ ပုဇွန် တာတွေကို မဆည်နိုင် မလုပ်နိုင်ပါဘူး။ ငွေကြေးမရှိတဲ့အတွက်ပါ”

လယ်သမားတွေမှာ စပါးစိုက်ပျိုးမှု သွင်းအားစုစရိတ်မြင့်မားတာနဲ့အတူ မိုးရာသီအတွင်း ရာသီဥတုဆိုးရွားပါကလည်း စပါးပျက်စီးမှုတွေများပြားကာ တစ်ပူပေါ် နှစ်ပူဆင့်အခက်အခဲတွေ ရှိခဲ့ကြတယ်လို့လည်း လယ်သမားတွေက ဆိုပါတယ်။

ဒါကြောင့် အရင်းအနှီးများပြားတဲ့ လယ်ယာလုပ်ငန်းကို လယ်သမားတွေမှာ အရင်လို စီးပွားဖြစ်မလုပ်ကိုင်နိုင်ကြတော့ပဲ မိသားစုတစ်စားစာလောက်သာ စိုက်ပျိုးကြတဲ့သူတွေ များပြားလာနေတယ်လို့လည်း လယ်သမားတွေက ဆိုပါတယ်။

ဦးစိန်မြတို့လို လယ်သမားတွေကတော့ တစ်နိုင်တစ်ပိုင်လယ်လုပ်ကိုင်ကြတာ ဖြစ်ပေမဲ့လည်း လယ်လုပ်ကိုင်စဥ်အတွင်း ကုန်ကျခဲ့ရတဲ့ အသုံးစရိတ်တွေကို ပြန်လည်ကာမိဖို့အတွက် စပါးစျေးကောင်းရမဲ့အချိန်ကို စောင့်ဆိုင်းနေရတယ်လို့လည်း သူကပြောပါတယ်။